Coca Cola’nın yakın zamanda tanınmış olan yuvarlak markasının dört köşe şekline dönüştürmek suretiyle yaptığı değişiklik, sadece tasarımcılar arasında değil, aynı zamanda kamuoyunda da yaygın halde dikkate alınmıştır.

Bir marka da çağın değişmesiyle, çağdaşlığını ve çekiciliğini kaybedebilir. Çünkü tercihler ve üsluplar değişir, işlerin özellikleri değişir, aynı zamanda teknolojik gelişme ve sosyal değişimini korumak suretiyle amblemlerin kullanıldığı alanlar da değişir. Bunun için amblemler de, eğer uzun bir zaman kullanılmışsa, değiştirilmeleri yararlı olabilir.

Bu arada bazıları markalarını çağdaşlaştırma yolunu tercih ederken, bazı şirketler de bazı küçük değişikliklerle yetinebilirler.

Bu yazı Zeynep Aliye tarafından derlenen "Türk Grafik Tasarımcıları - Logolar" isimli kitaptan alınmıştır. Yazının hazırlanmasında kullanılan kaynaklar son bölümde yer almaktadır. Kitabı satın almak için buraya

tıklayın.

Oluşumundaki biçimlere sıralamak gerekirse, amblemler şu şekilde sıralanmaktadır:

1- Formlarını Harflerden alan (Tipografik) amblemler:

Bu tür amblemler; ya firmaların resimsel anlatım mediaları bulunmayan veya resimsel anlatımda karışıklığa neden olabilir endişesiyle firma isminin baş harfinin kullanılması istenen firma amblemleridir.

Amblemler tek harften oluşmakta iseler, o harf alışılmışın dışında bir form almak zorundadır. Kullanılan alfabedeki harflerden ayrılması ve akılda kalıcılığı doğrudan bu özelliğe bağlıdır. Tasarımcı burada yeni bir harf formu arayacaktır. Bir harfin anatomik yapısı yeni bir form aramak amacıyla deforme edilebilir. Geometrik formlardan da yararlanılabilir. Çünkü geometrik formların harf imajının dışında akılda kalıcılığı daha fazladır. Ayrıca harfin siyah-beyaz değeri de geometrik formlara oranla daha zayıf kalmaktadır. Bir harfin strüktürü diğer harfte ortak kullanım öğesi olabileceği gibi, harfin espaslarından yararlanılarak ikinci bir harf de oluşturulabilir, iki harf arasındaki ortak formlar amblemde bir bütünlük sağlar. Birden fazla harften oluşan amblemlerde en önemli özellik; harflerin birbiriyle strüktür, form ve espas kombinasyonu açısından dengeli kullanılması ve alışılmışın dışında olmasıdır.

Bazı amblemler biçimleriyle firma hakkında bilgi taşırlar. Bu tür amblemlerde sembolik motiflerden faydalanılır. Kimi sembollerin yüklendiği anlamlar vardır. Bu anlamlar çoğu sektör tarafından kendilerine mal edilmiştir. Dolayısıyla bir firmaya ait amblem tasarımı yapılırken firmanın ait olduğu sektöre özgü sembollerden yararlanılır. Örneğin baykuş; akıl, bilim, bilgelik demektir ve eğitim kurumlarınca kullanılır. Dokuma mekiğinin tekstili, kitabın yayınevini, güvercinin barışı simgelemesi gibi…

Ayrıca firma adı özel bir şekilden oluşmakta ise bu tür amblemlerde sembole yönelik dizaynlar yapılmaktadır. Pelikan, Üçbalık, Aslanlı, Başak, Karaca gibi.

Formlarını harflerden alan ve firma hakkında imaj veren biçimlerden oluşan amblemlerin kombinasyonlarıdır. Bu tür amblemler, firma hakkında bir imaj verirken, firma adının baş harfi ile de diğer firmalardan ayrılmasını kolaylaştırır ve akılda kalma yüzdesini artırır.

Harflerle yapılan amblemler genelde bir karmaşa doğurmaktadır. Aynı amblemin altına aynı harflerden oluşan bir kuruluşun ismi yazılmışsa ve uyum sağlayabilmişse, amblem; tanıtım ve hatırlama kargaşası oluşturabilir. Yapılan dizaynın orijinalliği amblemin yaşama süresini etkiler. Günümüzde kuruluşların artması ve harflerle yapılan amblemlerin çokluğu, akılda kalıcılık oranını büyük ölçüde düşürmüştür. Bu sebeple; amblem tasarımında yeni biçimlerden oluşan amblem araştırmasına yönelinmiştir. Bu amblemler; örneğin VVoolmark ‘daki ve ilfort’dakiler gibi soyut ya da somut olabilirler.

Soyut amblemler; Sembolize ettiği konu veya kuruluşu somut anlatım elemanları kullanmaksızın, sadece özgün bir form üretmek ve sanatsal etkileme yapmak amacı ile tasarlanan amblemlerdir. Bazen optik bir form, bazen de plastik değeri olan bir desen soyut amblemin hareket noktasını oluşturur. Şayet amblem; şirket etkinliğinin ya da ilgili ürünün ruhunu veya dinamizmini yansıtabiliyorsa soyut olsa bile bir harften daha iyi ezberlenebilir. Ortalıkta pek çok isim vardır. Pek çok kuruluş baş harflerini kullanır, yani sizin adınız veya adınızın ilk harfi sizi tanıtmaya yetmeyebilir. Ama adınız anlaşılmasa dahi, iyi tasarlanmış bir amblem kim olduğunuzu ve ne yaptığınızı açıkça söyler. Eğer simgeniz verimlilik anlamına geliyorsa, simgenin her görülüşünde şirketiniz daha verimli olacaktır. Görsel dil daha iyi ve daha hızlı çalışır, uluslararasıdır ve daha kolay ezberlenir. Amblemin en iyisi ideal kişiliği en iyi yansıtandır.

Akılda kalıcılığı, kolay hatırlanır olması ve karmaşaya imkân vermeyen amblem türleridir. Bunlar logotype-amblem arası biçimlerdir. Örneğin amblem, hem fontun logotype’a dönüşmesini sağlayan ve bütünü bozmadan bir harfin yerini alan bir biçimdir, hem de kullanıldığı yere göre logotype’tan bağımsız olarak tek başına amblem olarak kullanılabilir. Alitaila (Air Lines italia), Ûuelle gibi. Kelime kısaltması ile yapılan amblemler de bu sınıfa dahil edilebilir. KLM-THY-TRT veya Bossa-Lassa gibi.

Sabancı Kuruluşları, holdingleşen kuruluş amblemlerinin çözümlenmesinde en başarılı örneklerden biridir. Belirlenen bir yazı karakteri sonuna fontdan daire içine alınmış S ve A harfleri dişi olarak eklenmektedir. Böylece hem akılda kalıcılığı, kolay hatırlanması ve en önemli konu olan yeni kurulacak kuruluşa amblem tasarımı arama endişesi ortadan kalkmış ve tüm kuruluşlar arası ortak biçim de elde edilmiş olmaktadır.

Sembolize edilmek istenen konunun resimsel elemanlarla anlatımının sağlandığı, oldukça sadeleştirilmiş grafik resimlerden oluşan son derece dinamik, akılda kalıcı amblemlerdir. Hedef kitleyi hemen bilgilendirirler, illüstratif amblemlerde resmin gücü ön plana çıkmakta, tasarımın form ve renk özelliği ikinci planda kalmaktadır.

Görsel etkisi oldukça güçlü tasarımlardır. Genellikle iç içe geçen elipslerden negatif ve pozitif unsurlardan oluşurlar, kolay farkedilirler ve modası kolay geçmeyen kalıcılığa sahiptirler.

Bunlar, önemli bir toplumsal olayın anma yıldönümü veya bir yörenin, kentin özelliklerini yansıtan amblemlerdir. Daha çok öğeyi yan yana getirme zorunluluğu, bir karışıklığa meydan vermemeli, öğeler arası ilişki uyumlu olmalıdır.

Bu yazı Zeynep Aliye tarafından derlenen "Türk Grafik Tasarımcıları - Logolar" isimli kitaptan alınmıştır. Yazının hazırlanmasında kullanılan kaynaklar son bölümde yer almaktadır. Kitabı satın almak için buraya

tıklayın.

Amblem bir kuruluşun çalışma alanını, boyutlarını, üretim namını (piyasadaki adı hakkında oluşmuş düşünceleri) birleştiren bir işlev görür ki, bu anlamda kuruluşun sosyal bireyselliğini simgeler. Amblemin yalnızca varlığı bile, tanınmış reklam sloganları içinde sembolik bir bütünlük sağlar. Sürekli bir reklam kampanyası içinde bir amblem geçerlilik kazanmışsa, hedef kitlede istek ve ilgi ile eş anlam kazanmışsa en ideal duruma ulaşmış demektir. Bir sergi, bir kongre, fuar ya da dernek; her kuruluşun hedef kitlesine kendini tanımlayabilmesi açısından, amblem daha ilk aşamada gereklidir. Bu durumda ticari amaçlar ikinci derecede rol oynar. Amblemin grafik ifade gücü reklam yönünü, dolayısıyla kullanım alanında çeşitliliği de arttırır. Bölge veya belediye kurumlarının iletişim ve enformasyon görevlerini çağdaşlaştırma çabaları için kullanılması bunun için yalnızca bir örnektir..

Amblemler, elbette kuruluşların etkileme alanını genişletmek, dolayısıyla çağdaş bir görüntü, imaj yaratmak zorundadırlar. Optik olarak etkileyici ve akılda kalıcı bir amblem, üzerinde kullanıldığı ürüne estetik bir değer katarken tüketici üzerinde kaçınılmaz olarak belli bir imaj doğurur. Unutmamalıdır ki, bir amblemin ifade ve tanıtma gücü, izleyicilerin görsel algısını etkileme derecesiyle doğru orantılıdır. Bu durumda markanın figüratif ya da typrografiye yönelik bir düzenleme, bir motif veya bunların birleşimi olması hiç önemli değildir.

Herhangi bir mal üretmeyen veya satmayan, ancak hizmet veren kuruluşların amblemleri "hizmet markaları" olarak adlandırılır. "Kalite damgalan" ancak devlet kurumlarının, resmi makamların, endüstriyel organizasyon’un izni ile ve uyguladıkları sınırlamalar çerçevesinde kullanılabilirler (TSE damgası gibi).

Bir amblem’in oluşturulması sırasında çeşitli öğeler göz önüne alınmalıdır. Aynı dalda çeşitli firmaların rekabeti, amblem kreasyonunda bazı zorlamalar doğurmaktadır. Bu nedenle ilk aşamada ‘basitlik, bireysel özellik, genel etki’ gibi öğeler kullanılır.

Amblemin, bir kuruluşu diğerinden ayırt etme görevi olduğu kadar, üreticinin ve ürettiği malın da kalite garantisini tanımlama görevi de vardır. Bu nedenle amblemin toplumda üstlendiği sorumluluk, bu yolla oynadığı rol yadsınmamalıdır. Amblemler; kuruluşların faaliyetlerini belirttikleri ve uzun devrelerde kullanışlılıklarını yitirmemeleri gerektiği için, hem firmanın hem de zamanın öncüsü olarak, çağdaş bir görüntü vermelidirler.

Tasarım negatif veya pozitif olarak kısıtlanabilir ve mümkünse kuruluşun ürünü veya hizmetleri ile bir ilişki kurmalıdır. Birçok marka, uzun firma isimlerinin kısaltılmasından oluşmaktadır. Birçok kurumların markaları, bugüne kadar önemli ekonomik değerler haline gelmiştir. Çünkü bu markalar bir anlamda tüketici için güvence ve garanti kavramı oluşturmuşlardır.

Bu yazı Zeynep Aliye tarafından derlenen "Türk Grafik Tasarımcıları - Logolar" isimli kitaptan alınmıştır. Yazının hazırlanmasında kullanılan kaynaklar son bölümde yer almaktadır. Kitabı satın almak için buraya

tıklayın.

Toplumlar geniş boyutlu düşünce ve inanç akımlarını sevmek, benimsemek, savunmak için onu sembolize edecek amblemler bulur ve bu amblemler aracılığı ile konuya yaklaşırlar… Haçın Hristiyanlığı, Hilâlin islamiyeti, Orak-Çekicin bir ülkeyle birlikte bir rejimi de ifade etmesi gibi…

Genel, tarihsel, toplumsal ya da kentsel bir özelliği yansıtan amblemin vazifesi; bir fikrin, bir buluşun en dolaysız, en sade, en kestirme, kavranması çaba gerektirmeyen, her türlü basım yöntemine elverişli ve toplumsal bellekte yer etme, tutunma yeteneği yüksek bir çizim olayını gerçekleştirmesidir. Amblem, tanıtma işareti, soyut bir kavramı somutlaştırma ve özellikle toplulukları tanımlamaya yarar. Bu ilişki içinde belli amaçlarla kullanıldıkları için, semboller de amblem olabilirler.

Çeşitli ülkelerde değişik sınıflandırmalar yapılmasına karşın günümüzde amblem, markaların simgeleri olarak kullanılmaktadır. Bunun birkaç örnekle daha iyi anlaşılacağı kanısındayım. Örneğin, bir ürünün hangi kuruluş tarafından üretildiğini öğrenmek için "hangi marka film kullandın"," bu arabanın markası neydi? " gibi soruların cevabı, "Kodak", "İlfort" veya "Anadol", "Mercedes" gibi cevaplar olmaktadır.

Burada marka, ürünün tescilli ismi anlamında kullanılmaktadır. Kodak firmasının amblemi "K" harfinden oluşan bir sembolken, ilfort’un amblemi ışığı simgeleyen bir motif, Mercedes’in ise daire içinde "üçlü yıldız"dır.

Gelişmiş birçok ülkede bu çalışmalar gerçekten ilginç durumdadır. Kültürel aşamalar eğiliminin artmasıyla, bunları tanımlayan amblemlerin kullanımı da artmaktadır. Bu olgu, örneğin kültür ve spor gibi çeşitli alanlarda gözlenebilmektedir. Hepsi için de geçerli olan gözlem, kullanılan amblemlerin fonksiyonlarının, ürünlerini tanıtım görevini de üstlendiğidir. Gerçi bunlar yayınlarda kullanılmak amacıyla tasarımlanmışlardır ama farklı konumlarda, örneğin binalarda kullanıldıkları görülmektedir. Ayrıca, tören ve kutlamalarda flama ya da modern armalar olarak da kullanılmaktadır.

Bu yazı Zeynep Aliye tarafından derlenen "Türk Grafik Tasarımcıları - Logolar" isimli kitaptan alınmıştır. Yazının hazırlanmasında kullanılan kaynaklar son bölümde yer almaktadır. Kitabı satın almak için buraya

tıklayın.